Szyraz · dywan Hafiza
Fał z HafizaPomyśl o swojej sprawie i otwórz księgę
Hafiz umarł w Szyrazie pod koniec czternastego wieku, a jego dywan do dziś leży w irańskich domach i bywa otwierany nie po to, żeby czytać po kolei. Myśli się o swojej sprawie, prosi o odpowiedź i otwiera księgę na chybił trafił. Ta strona robi dokładnie to samo, tylko kartkuje za ciebie przeglądarka.
Podpis tej strony
Księga
Po prawej stoi gazal po persku, w całości i bez skrótów — czyta się go od prawej do lewej, dwa półwiersze na jeden bejt. Po lewej nasze omówienie po polsku: o czym ten wiersz jest i jak go czytano, kiedy wypadał komuś jako odpowiedź. Przekładu tutaj nie ma i nie będzie, bo to osobne rzemiosło, którego nie chcemy udawać.
Losujemy z całego dywanu: wszystkie 495 gazali mają polskie omówienie. Oryginał perski stoi przy każdym z nich.
Cały dywan
Półka
Cały dywan jest na tej stronie, ale domyślnie pokazujemy te siedemdziesiąt dwa gazale, do których napisaliśmy polskie omówienie — reszta bez znajomości perskiego niewiele daje. Na każdej karcie oryginał leży pod spodem jako iluminacja, a czyta się polszczyznę. Złota rozeta w rogu znaczy, że to hasło ma omówienie.
Wczytuję spis…
Jak to działa
Otwarcie na chybił trafił
Sposób jest stary i prosty. Bierze się dywan, myśli o swojej sprawie, prosi Hafiza o odpowiedź i otwiera księgę bez patrzenia. Czyta się gazal, który wypadł, czasem także następny — bywa nazywany świadkiem. W Iranie robi się to do dziś w najdłuższą noc roku i przy nowym roku, w rodzinie, na głos. Są też uliczni wróżbici z klatką i papużką, która wyciąga karteczkę z wierszem. To bardziej obyczaj i domowa uroczystość niż seans wróżebny.
Kartkowania nie da się przenieść do przeglądarki uczciwie, więc go nie udajemy. Numer gazalu bierzemy z generatora losowego wbudowanego w przeglądarkę — tego samego, z którego korzysta się przy kluczach szyfrujących. Losujemy wyłącznie spośród gazali z polskim omówieniem, bo wyrocznia odpowiadająca tekstem w nieznanym języku nie jest żadną odpowiedzią. Twoja sprawa nigdzie stąd nie jedzie: zostaje w oknie, w którym ją wpisałeś.
Hafiz nie przewiduje przyszłości i my też nie. Piszemy, o czym gazal jest i jak bywał czytany, gdy komuś wypadł — to nie to samo co orzekanie, co się komu stanie. Nie odpowiadamy na pytania o zdrowie, o wyroki i o cudze życie. Nie tłumaczymy wierszy, bo przekład poezji perskiej jest osobnym rzemiosłem, a podrobiona wersja byłaby gorsza niż jej brak. Omówień mamy na razie mniej niż gazali i mówimy to wprost, zamiast losować w ciemno. Dopisujemy je po kolei, od początku dywanu, i licznik nad księgą zawsze pokazuje stan na dziś.
Tekst i przekład
Skąd wzięliśmy oryginał
Perski tekst pochodzi z publicznie dostępnego źródła opartego o klasyczne wydanie irańskie. Jest udostępniony na licencji, która wymaga podania źródła i rozpowszechniania na tych samych zasadach.
KorpusPerseusDL · canonical-farsiLit
WydanieWydanie Qazwiniego i Ghaniego, Teheran 1941
LicencjaCC BY-SA 3.0 US
Repozytoriumcanonical-farsiLit